วิธีทำความสะอาดและบำรุงรักษาหน้าสัมผัส (Contact) ในตู้คอนโทรลให้ใช้งานยาวนาน 10 ปี
ในระบบอุตสาหกรรมและกระบวนการผลิตอัตโนมัติ ตู้คอนโทรล (Control Panel) เปรียบเสมือนสมองกลสำคัญที่ควบคุมการทำงานของเครื่องจักรทั้งหมด และภายในตู้คอนโทรลนั้น อุปกรณ์ตัดต่อวงจร เช่น แมกเนติกคอนแทคเตอร์ (Magnetic Contactor), รีเลย์ (Relay) และเบรกเกอร์ (Circuit Breaker) จะต้องทำหน้าที่ตัดต่อกระแสไฟฟ้าอยู่ตลอดเวลาผ่านสิ่งที่เรียกว่า "หน้าสัมผัส หรือ คอนแทกต์ (Contact)"
เมื่อใช้งานไปนานๆ หน้าสัมผัสเหล่านี้มักจะเผชิญกับปัญหาคราบเขม่าจากการอาร์ก (Arcing) ฝุ่นละออง ความชื้น และการหลวมคลอน ซึ่งเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้กระแสไฟฟ้าไหลผ่านไม่สะดวก เครื่องจักรทำงานผิดปกติ หรือร้ายแรงที่สุดคือเกิดความร้อนสะสมจนละลายและไฟไหม้ตู้คอนโทรล การรู้ วิธีทำความสะอาดและบำรุงรักษาหน้าสัมผัสอย่างถูกวิธี จะช่วยปกป้องระบบไฟฟ้าของคุณให้ทำงานได้อย่างเสถียรภาพ และยืดอายุการใช้งานอุปกรณ์ให้ยาวนานได้ถึง 10 ปี
ขั้นตอนและวิธีบำรุงรักษาหน้าสัมผัส (Contact) ในตู้คอนโทรลอย่างมืออาชีพ
1. ตัดกระแสไฟฟ้าและตรวจสอบความปลอดภัย (Lockout / Tagout)
ก่อนเริ่มดำเนินการบำรุงรักษาตู้คอนโทรลทุกครั้ง ขั้นตอนที่สำคัญที่สุดคือการตัดกระแสไฟฟ้าหลัก (Main Power) และทำระบบ Lockout / Tagout (LOTO) เพื่อป้องกันไม่ให้มีใครเปิดสวิตช์ไฟในระหว่างปฏิบัติงาน จากนั้นให้ใช้ไขควงวัดไฟหรือมัลติมิเตอร์ตรวจเช็กซ้ำอีกครั้งเพื่อให้มั่นใจว่าไม่มีกระแสไฟฟ้าค้างอยู่ในระบบ
2. กำจัดฝุ่นละอองภายในตู้คอนโทรลด้วยเครื่องดูดฝุ่น
ฝุ่นละอองเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดความร้อนสะสมและขัดขวางการกดแนบของหน้าสัมผัส ควรใช้เครื่องดูดฝุ่นขนาดเล็กดูดฝุ่นตามซอกมุม หลีกเลี่ยงการใช้ปั๊มลมแรงดันสูงเป่าโดยตรง เพราะอาจจะทำให้ฝุ่นละอองขนาดเล็กฟุ้งกระจายเข้าไปฝังลึกอยู่ภายในตัวเรือนของแมกเนติกหรือรีเลย์ได้
3. การล้างคราบสกปรกและเขม่าด้วยสเปรย์ Contact Cleaner ที่ถูกต้อง
หากหน้าสัมผัสเริ่มมีคราบสกปรกหรือคราบออกไซด์บางๆ ให้ใช้ "สเปรย์ทำความสะอาดหน้าสัมผัสไฟฟ้า (Contact Cleaner)" ชนิดแห้งเร็วและไม่เป็นสื่อไฟฟ้า ฉีดล้างบริเวณหน้าสัมผัสโดยตรง สเปรย์จะช่วยขจัดคราบน้ำมัน ฝุ่น และสิ่งสกปรกให้หลุดออกไปโดยไม่ทิ้งคราบสารตกค้าง ข้อควรระวัง: ห้ามใช้สเปรย์น้ำมันอเนกประสงค์ประเภทหล่อลื่น (เช่น โซเน็กซ์ฝาส้ม) ฉีดหน้าสัมผัสไฟฟ้าเด็ดขาด เพราะน้ำมันจะดักจับฝุ่นและทำให้เกิดการอาร์กไหม้รุนแรงกว่าเดิมเมื่อเปิดใช้งาน
4. ตรวจสอบความสมบูรณ์และรอยไหม้ของจุดสัมผัส
ในกรณีของอุปกรณ์ที่สามารถเปิดฝาครอบดูหน้าสัมผัสได้ (เช่น แมกเนติกคอนแทคเตอร์รุ่นใหญ่) ให้ตรวจดูเนื้อโลหะของหน้าสัมผัส หากพบรอยไหม้หรือปุ่มปมที่เกิดจากการอาร์กหนาแน่น สามารถใช้กระดาษทรายน้ำเบอร์ละเอียดมากๆ (เบอร์ 1000 ขึ้นไป) หรือตะไบละเอียดขัดแต่งผิวหน้าสัมผัสให้เรียบเนียนเบาๆ แต่หากเนื้อโลหะหน้าสัมผัสสึกหรอหรือแหว่งไปมากกว่า 50% แนะนำให้เปลี่ยนชิ้นส่วนคอนแทกต์ใหม่ทันที
5. ตรวจเช็กและขันแน่นจุดต่อสายไฟ (Tightening)
หน้าสัมผัสที่แน่นหนาไม่ได้หมายถึงแค่ตัวอุปกรณ์ภายในเท่านั้น แต่รวมถึงจุดเข้าสายไฟ (Terminals) ด้วย ความร้อนจากการใช้งานจะทำให้โลหะยืดและหดตัว ส่งผลให้สกรูขันสายไฟหลวมคลอนทีละน้อย การใช้ไขควงปอนด์ (Torque Screwdriver) ตรวจเช็กและขันแน่นสกรูทุกตัวตามค่าแรงบิดที่ผู้ผลิตกำหนดปีละ 1-2 ครั้ง จะช่วยลดความต้านทานที่จุดสัมผัสและป้องกันการเกิด Overheat ได้อย่างดีเยี่ยม
ยกระดับความปลอดภัยและเสถียรภาพระบบควบคุมไฟฟ้ากับ E-Power Service
หากคุณไม่มีเครื่องมือเฉพาะทางหรือต้องการทีมวิศวกรผู้เชี่ยวชาญดูแลระบบอัจฉริยะในโรงงาน บริษัท อี-เพาเวอร์ เซอร์วิส จำกัด (E-Power Service Co., Ltd.) ในฐานะ CODESYS System Partner (CSP) และผู้เชี่ยวชาญด้าน Industrial Automation พร้อมให้บริการตรวจสอบ บำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) ตู้คอนโทรล ตู้ MDB และระบบควบคุมอัตโนมัติทุกรูปแบบ ด้วยเครื่องมือวัดประสิทธิภาพสูงและวิศวกรวิชาชีพ
