เซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ (Salinity) เฝ้าระวังน้ำทะเลหนุนเข้าระบบประปาและบ่อเลี้ยง

อัพเดทล่าสุด: 5 พ.ย. 2026

14 ผู้เข้าชม

WATER QUALITY MONITORING

เซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ (Salinity) เฝ้าระวังน้ำทะเลหนุนเข้าระบบประปาและบ่อเลี้ยง

ทุกหน้าแล้ง น้ำทะเลหนุนเข้าแม่น้ำลึกขึ้นเรื่อยๆ ส่งผลต่อน้ำดิบผลิตประปา พื้นที่เกษตร และบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ การวัดความเค็มแบบต่อเนื่องคือวิธีที่ช่วยให้รับมือได้ทันก่อนเกิดความเสียหาย

เซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ เป็นอุปกรณ์สำคัญสำหรับการประปา โรงงานที่ใช้น้ำจากแม่น้ำ พื้นที่เกษตรริมฝั่ง และฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เพราะความเค็มเปลี่ยนแปลงได้ทุกชั่วโมงตามน้ำขึ้นน้ำลง การตรวจด้วยมือวันละครั้งจึงอาจพลาดช่วงที่น้ำเค็มที่สุด บทความนี้อธิบายว่าความเค็มเท่าไหร่จึงเป็นปัญหา เซนเซอร์วัดความเค็มน้ำทำงานอย่างไร และติดตั้งอย่างไรให้เตือนภัยได้แม่นยำ

ค่าความเค็มเท่าไหร่ใช้ทำน้ำประปาไม่ได้?

แนวทางที่หน่วยงานด้านน้ำของไทยใช้เฝ้าระวัง คือ น้ำดิบที่มีความเค็ม เกิน 0.25 กรัมต่อลิตร เริ่มส่งผลต่อรสชาติและคุณภาพน้ำประปา หากเกิน 0.5 กรัมต่อลิตร อาจกระทบผู้ที่ต้องจำกัดเกลือ เช่น ผู้ป่วยโรคไตและความดันโลหิตสูง และหากเกิน 2 กรัมต่อลิตร จะส่งผลเสียต่อพืชเกษตรส่วนใหญ่ เซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ ช่วยตรวจจับค่าที่สูงขึ้นแบบเรียลไทม์ เพื่อหยุดสูบน้ำช่วงน้ำเค็ม และสูบเก็บช่วงที่น้ำจืดกว่า

น้ำทะเลหนุนคืออะไร ทำไมต้องเฝ้าระวังด้วยเซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ?

น้ำทะเลหนุน (Saltwater Intrusion) เกิดเมื่อน้ำจืดจากต้นน้ำไหลลงมาน้อย โดยเฉพาะช่วงหน้าแล้ง แรงดันของน้ำทะเลจึงดันน้ำเค็มย้อนเข้ามาในแม่น้ำได้ไกลขึ้น ยิ่งในช่วงน้ำขึ้นสูงสุดของรอบเดือน ความเค็มยิ่งขึ้นสูงและรุกล้ำลึกกว่าปกติ

ระบบประปา

น้ำดิบเค็มทำให้น้ำประปามีรสกร่อย และกระบวนการผลิตทั่วไปกำจัดเกลือออกไม่ได้

พื้นที่เกษตร

ไม้ผลอย่างทุเรียนและส้มโอริมแม่น้ำเสียหายจากน้ำเค็ม ใบไหม้และยืนต้นตาย

บ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ

ความเค็มเปลี่ยนเร็วทำให้สัตว์น้ำเครียด กินอาหารน้อย และตายได้

โรงงาน

น้ำเค็มเร่งการกัดกร่อนในหม้อไอน้ำ ระบบหล่อเย็น และท่อโลหะ

ระดับความเค็มที่ควรรู้

ความเค็ม (กรัมต่อลิตร)	ผลกระทบ
ต่ำกว่า 0.25	น้ำจืด ใช้ผลิตน้ำประปาได้ตามปกติ
0.25 ขึ้นไป	เริ่มกระทบรสชาติและคุณภาพน้ำประปา ควรหยุดสูบน้ำดิบหรือเจือจาง
0.5 ขึ้นไป	อาจกระทบผู้ที่ต้องจำกัดโซเดียม เช่น ผู้ป่วยโรคไตและความดันโลหิตสูง
2 ขึ้นไป	เป็นอันตรายต่อพืชเกษตรส่วนใหญ่ ไม่ควรใช้รดน้ำ
ประมาณ 35	ความเค็มเฉลี่ยของน้ำทะเล

เกณฑ์ข้างต้นเป็นแนวทางเฝ้าระวังที่ใช้กันทั่วไป หน่วยงานหรือโรงงานแต่ละแห่งอาจกำหนดค่าควบคุมของตัวเองตามมาตรฐานคุณภาพน้ำที่ต้องปฏิบัติตาม

ความเค็มที่เหมาะกับบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำ

สัตว์น้ำแต่ละชนิดทนความเค็มต่างกัน เช่น กุ้งขาวแวนนาไมเลี้ยงได้ในช่วงความเค็มกว้าง แต่มักเติบโตดีในช่วงประมาณ 10-25 ส่วนในพันส่วน (ppt) ขณะที่ปลาน้ำจืดหลายชนิดเริ่มเครียดเมื่อความเค็มสูงขึ้นเพียงเล็กน้อย สิ่งที่อันตรายกว่าค่าความเค็มสูงคือ การเปลี่ยนแปลงเร็ว เช่น หลังฝนตกหนักหรือเมื่อสูบน้ำจากแหล่งที่เค็มต่างกันเข้าบ่อ การวัดต่อเนื่องจึงช่วยให้ปรับน้ำได้ทันก่อนสัตว์น้ำช็อก

เซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ ทำงานอย่างไร?

เกลือที่ละลายในน้ำแตกตัวเป็นไอออนที่นำไฟฟ้าได้ ยิ่งเค็มมาก น้ำยิ่งนำไฟฟ้าได้ดี เซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ จึงวัดค่าการนำไฟฟ้า (EC) ร่วมกับอุณหภูมิ แล้วคำนวณเป็นค่าความเค็มด้วยสูตรมาตรฐาน การชดเชยอุณหภูมิสำคัญมาก เพราะค่าการนำไฟฟ้าเปลี่ยนตามอุณหภูมิประมาณ 2% ต่อองศาเซลเซียส

หน่วย	ความหมาย
g/L หรือ ppt	กรัมของเกลือต่อน้ำหนึ่งลิตร หรือส่วนในพันส่วน ใช้บ่อยในงานประปาและสัตว์น้ำ
PSU	หน่วยความเค็มเชิงปฏิบัติ คำนวณจากค่าการนำไฟฟ้า ใช้ในงานสมุทรศาสตร์ ค่าใกล้เคียงกับ ppt
mS/cm หรือ µS/cm	ค่าการนำไฟฟ้า น้ำทะเลประมาณ 50-55 mS/cm น้ำจืดทั่วไปต่ำกว่า 1 mS/cm

ชนิดหัววัดของเซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ

แบบ 2 ขั้ว

ราคาประหยัด เหมาะกับน้ำจืดและน้ำกร่อยความเค็มต่ำ แต่ค่าเพี้ยนได้เมื่อมีตะกอนเกาะ

แบบ 4 ขั้ว

วัดได้ช่วงกว้างตั้งแต่น้ำจืดถึงน้ำทะเล ทนการเกาะสกปรกได้ดีกว่า นิยมในงานเฝ้าระวังแม่น้ำ

แบบเหนี่ยวนำ (Toroidal)

ไม่มีขั้วโลหะสัมผัสน้ำ ทนตะกอนและการกัดกร่อน เหมาะกับน้ำเค็มสูงและน้ำเสีย

ติดตั้งเซนเซอร์วัดความเค็มน้ำอย่างไรให้เตือนภัยได้แม่นยำ

ติดตั้งที่ความลึกเดียวกับปากท่อสูบน้ำ น้ำเค็มหนักกว่าน้ำจืดจึงมักไหลอยู่ชั้นล่างเป็นลิ่มน้ำเค็ม ผิวน้ำอาจจืดขณะที่ก้นแม่น้ำเค็มแล้ว หากเป็นไปได้ควรวัดสองระดับ คือผิวน้ำและใกล้พื้น
ใช้ท่อป้องกันแบบเจาะรู ยึดเซนเซอร์กับเสาหรือโป๊ะลอย ป้องกันขยะและผักตบชวาเกี่ยว และขึ้นลงตามระดับน้ำได้
เลือกจุดที่น้ำไหลผ่าน ไม่ใช่มุมอับที่น้ำนิ่ง เพื่อให้ค่าเป็นตัวแทนของน้ำที่สูบเข้าจริง
วางแผนทำความสะอาด ตะกอน ตะไคร่ และเพรียงเกาะหัววัดทำให้ค่าต่ำกว่าความจริง ควรล้างตามรอบและสอบเทียบด้วยน้ำยามาตรฐาน
ป้องกันฟ้าผ่าและไฟกระชาก สถานีริมแม่น้ำอยู่ในที่โล่ง ควรติดอุปกรณ์ป้องกันไฟกระชากที่สาย RS485 และไฟเลี้ยง

เคล็ดลับ: ใช้ข้อมูลน้ำขึ้นน้ำลงช่วยตัดสินใจ

ความเค็มมักสูงสุดหลังช่วงน้ำขึ้นสูงสุดเล็กน้อย และต่ำสุดช่วงน้ำลง เมื่อบันทึกข้อมูลจากเซนเซอร์วัดความเค็มน้ำต่อเนื่องหลายวัน จะเห็นรอบเวลาที่ชัดเจน จึงวางแผนสูบน้ำเก็บเข้าบ่อพักหรืออ่างในช่วงที่น้ำจืดที่สุด และหยุดสูบช่วงที่เค็มเกินเกณฑ์

วิธีเลือกเซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ

ปัจจัย	ข้อแนะนำ
ช่วงการวัด	งานเฝ้าระวังน้ำทะเลหนุนควรวัดได้ตั้งแต่น้ำจืดจนถึงน้ำกร่อย และละเอียดพอในช่วงต่ำกว่า 1 กรัมต่อลิตร
การชดเชยอุณหภูมิ	ต้องมีเซนเซอร์อุณหภูมิในตัวและชดเชยอัตโนมัติ
วัสดุ	ทนน้ำเค็มและการกัดกร่อน เช่น ไทเทเนียม กราไฟต์ หรือพลาสติกวิศวกรรม
ระดับกันน้ำ	IP68 สำหรับการจุ่มน้ำต่อเนื่อง
สัญญาณเอาต์พุต	RS485 Modbus-RTU ส่งได้ทั้งค่าความเค็ม ค่าการนำไฟฟ้า และอุณหภูมิในสายเดียว หรือ 4-20mA สำหรับต่อ PLC เดิม

สถานีเฝ้าระวังความเค็มน้ำแบบเรียลไทม์จาก E-POWER

E-POWER เป็นตัวแทนจำหน่ายเซนเซอร์คุณภาพน้ำของ RIKA และ Supmea พร้อมออกแบบสถานีเฝ้าระวังที่ทำงานได้เองในพื้นที่ริมน้ำ

เซนเซอร์วัดความเค็มน้ำ ค่าการนำไฟฟ้า และอุณหภูมิ แบบ RS485 Modbus-RTU ติดตั้งได้หลายระดับความลึก
FlowPLC / IoT Edge Gateway บันทึกข้อมูลในเครื่อง ใช้พลังงานโซลาร์เซลล์ และส่งข้อมูลผ่าน 4G หรือ LoRaWAN
ควบคุมปั๊มอัตโนมัติ หยุดสูบน้ำดิบเมื่อความเค็มเกินเกณฑ์ และกลับมาสูบเมื่อค่าลดลง
Dashboard และแจ้งเตือนผ่าน LINE หรือ Telegram ดูแนวโน้มความเค็มตามรอบน้ำขึ้นน้ำลง และรับการแจ้งเตือนทันทีเมื่อค่าสูงขึ้น