ทำไมน้ำเสียโรงพยาบาลต้องมอนิเตอร์ตลอด 24 ชั่วโมง

น้ำเสียโรงพยาบาลมาจากหลายแหล่งพร้อมกัน ทั้งหอผู้ป่วย ห้องผ่าตัด ห้องปฏิบัติการ โรงซักฟอก และโรงครัว คุณภาพน้ำจึงเปลี่ยนแปลงตลอดวัน หากมีการเทสารเคมีหรือน้ำยาฆ่าเชื้อปริมาณมากลงท่อ จุลินทรีย์ในบ่อบำบัดอาจตายจนระบบหยุดทำงานได้ภายในไม่กี่ชั่วโมง

การเก็บตัวอย่างน้ำเป็นครั้งคราวจะเห็นปัญหาช้าเกินไป ระบบมอนิเตอร์คุณภาพน้ำแบบ Real-time ช่วยให้เจ้าหน้าที่รู้ทันทีที่ค่าเริ่มผิดปกติ และแก้ไขได้ก่อนน้ำที่ไม่ผ่านมาตรฐานจะถูกระบายออกสู่สิ่งแวดล้อม นอกจากนี้โรงพยาบาลยังต้องบันทึกผลการทำงานของระบบบำบัดน้ำเสียตามข้อกำหนดของกรมควบคุมมลพิษ ข้อมูลที่บันทึกอัตโนมัติจึงช่วยลดภาระงานเอกสารได้มาก

4 ค่าหลักที่ระบบบำบัดน้ำเสียโรงพยาบาลต้องวัด

ทั้ง 4 ค่านี้วัดได้ด้วยเซนเซอร์วัดคุณภาพน้ำแบบติดตั้งถาวร และส่งข้อมูลผ่าน RS485 Modbus หรือ 4-20 mA เข้าสู่ PLC และระบบ IoT ได้โดยตรง

pH ค่าความเป็นกรด-ด่าง

ค่า pH เป็นค่าแรกที่ควรวัด เพราะจุลินทรีย์ในระบบบำบัดแบบชีวภาพทำงานได้ดีในช่วงใกล้เป็นกลาง หากน้ำเป็นกรดหรือด่างจัดจากน้ำยาทำความสะอาดหรือสารเคมีในห้องปฏิบัติการ ประสิทธิภาพการบำบัดจะลดลงทันที ตามมาตรฐานน้ำทิ้งจากอาคาร ค่า pH ของน้ำที่ปล่อยออกต้องอยู่ระหว่าง 59

TDS ปริมาณสารละลายรวมในน้ำ

TDS (Total Dissolved Solids) บอกปริมาณสารที่ละลายอยู่ในน้ำ ทั้งเกลือแร่ สารเคมี และสารอินทรีย์บางชนิด ค่า TDS ที่พุ่งสูงขึ้นอย่างผิดปกติเป็นสัญญาณว่ามีสารเคมีถูกปล่อยลงท่อ ช่วยให้เจ้าหน้าที่ตามหาต้นเหตุได้เร็วขึ้น

DO ออกซิเจนละลายน้ำ

ในบ่อเติมอากาศ จุลินทรีย์ต้องใช้ออกซิเจนในการย่อยสลายของเสีย หากค่า DO ต่ำเกินไป น้ำจะบำบัดไม่สมบูรณ์และเริ่มมีกลิ่นเหม็น หากสูงเกินไปแสดงว่าเครื่องเติมอากาศทำงานมากเกินความจำเป็นและสิ้นเปลืองค่าไฟ โดยทั่วไประบบ Activated Sludge นิยมคุมค่า DO ไว้ประมาณ 2 mg/L การวัดค่า DO ต่อเนื่องจึงช่วยทั้งคุณภาพน้ำและการประหยัดพลังงาน

Turbidity ค่าความขุ่น

ค่าความขุ่น (หน่วย NTU) สะท้อนปริมาณตะกอนแขวนลอยในน้ำ หากน้ำที่ผ่านบ่อตกตะกอนยังขุ่นอยู่ แสดงว่าตะกอนจุลินทรีย์หลุดออกมากับน้ำ ซึ่งมักทำให้ค่าสารแขวนลอย (SS) และ BOD ของน้ำทิ้งเกินมาตรฐานตามไปด้วย

ค่าอื่นที่ควรพิจารณาเพิ่ม

นอกจาก 4 ค่าหลัก โรงพยาบาลควรพิจารณาวัดค่า ORP หรือคลอรีนคงเหลือ ที่บ่อฆ่าเชื้อ เพื่อยืนยันว่าน้ำผ่านการฆ่าเชื้อเพียงพอก่อนปล่อยออก ส่วนค่า อุณหภูมิน้ำ และ อัตราการไหล ช่วยให้วิเคราะห์ภาระของระบบได้แม่นยำขึ้น สำหรับค่า BOD, COD, SS และโคลิฟอร์มแบคทีเรีย ยังต้องเก็บตัวอย่างส่งห้องปฏิบัติการตามรอบที่กำหนด ข้อมูลออนไลน์จะช่วยเตือนล่วงหน้าว่ารอบตรวจครั้งถัดไปมีแนวโน้มผ่านหรือไม่

ระบบมอนิเตอร์คุณภาพน้ำแบบ IoT ทำงานอย่างไร

ระบบมอนิเตอร์น้ำเสียแบบ Real-time ประกอบด้วยอุปกรณ์ 4 ส่วนที่ทำงานต่อเนื่องกัน

ตัวอย่างงานจริง: ระบบมอนิเตอร์น้ำเสีย โรงพยาบาลบำราศนราดูร

ประโยชน์ของระบบบำบัดน้ำเสียโรงพยาบาลแบบ Real-time

ลดความเสี่ยงการปล่อยน้ำเสียเกินมาตรฐาน เพราะรู้ปัญหาทันทีที่ค่าเริ่มเปลี่ยน ไม่ต้องรอผลแล็บ ลดภาระเจ้าหน้าที่ เพราะไม่ต้องเดินไปจดค่าที่บ่อทุกวัน มีข้อมูลย้อนหลังพร้อมใช้ สำหรับรายงานต่อหน่วยงานกำกับดูแลและการตรวจประเมินคุณภาพโรงพยาบาล และประหยัดค่าไฟ เมื่อนำค่า DO ไปควบคุมเครื่องเติมอากาศให้ทำงานเท่าที่จำเป็น

เลือกเซนเซอร์วัดคุณภาพน้ำสำหรับบ่อบำบัดอย่างไร

น้ำเสียมีตะกอน คราบไขมัน และฟิล์มจุลินทรีย์ เซนเซอร์ที่ใช้จึงควรเป็นแบบที่ออกแบบสำหรับงานน้ำเสียโดยเฉพาะ ควรเลือกเซนเซอร์ที่มีสัญญาณดิจิทัล RS485 Modbus เพื่อต่อเข้า PLC และระบบ IoT ได้ง่าย มีมาตรฐานกันน้ำระดับ IP68 สำหรับติดตั้งแบบจุ่ม และดูแลรักษาง่าย สำหรับค่า DO ควรเลือกแบบ Optical (Fluorescence) ที่ไม่ต้องเปลี่ยนน้ำยาและเมมเบรน เหมาะกับการใช้งานต่อเนื่องในบ่อเติมอากาศ

เซนเซอร์แนะนำสำหรับระบบบำบัดน้ำเสีย

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)